V Letni Przegląd Filmowy Pod Wspólnym Niebem – zapowiedź

MIESIĄC MIODOWY (Ukraina, 2024, reż. Zhanna Ozirna) – film otwarcia Przeglądu. Zakochana para spędza pierwszą noc w nowym mieszkaniu pod Kijowem; o świcie 24 lutego 2022 roku budzą ich wybuchy. Zamiast frontowych obrazów wojny Ozirna proponuje jej najbliższą, kameralną perspektywę – opowieść o tym, co dzieje się z miłością, gdy strach przejmuje kontrolę. Prezentowany tytuł to jeden z nielicznych ukraińskich filmów fabularnych nakręconych w kraju od czasu rozpoczęcia rosyjskiej inwazji. Grand Prix festiwali w Kijowie, Arras i Sofii, premiera w Wenecji.

 WOJNA PORCELANOWA (USA / Australia / Ukraina, 2024) – przejmujący dokument o trojgu artystów, którzy pod ostrzałem nie uciekają ze strefy walk, utrwalając na maleńkich porcelanowych figurkach przeszłość, niepewne dziś i nadzieję na lepszą przyszłość. Grand Jury Prize na Sundance i nominacja do Oscara.

JESTEŚ WSZECHŚWIATEM (Ukraina / Belgia, 2024) – brawurowy popis ukraińskiego kina gatunkowego: kierowca kosmicznej ciężarówki odkrywa, że Ziemia eksplodowała, i rusza ku jedynemu odebranemu sygnałowi życia. Melancholijna space opera o samotności i potrzebie bliskości, nad którą reżyser pracował niemal dekadę.

PIEŚNI PŁONĄCEJ ZIEMI (Ukraina / Dania / Szwecja / Francja, 2024) – audiowizualny dziennik pogrążania się Ukrainy w otchłani wojny, rejestrowany przez dwa lata. Paradoksalnie piękny film o okrutnym temacie – elegijna pieśń o ziemi, która płonie powoli, lecz nieubłaganie. Nominacja do Europejskich Nagród Filmowych.

 ŁABĘDZI ŚPIEW FIODORA OZEROWA (Litwa / Niemcy, 2025) – mikrobudżetowy, nakręcony za kilka tysięcy euro białoruski debiut, który splata mit o Orfeuszu z animacją, poezją i słowiańskim humorem. Czuły portret pokolenia twórców białoruskiej diaspory na tle zimowej Warszawy.

 BAJKA (Polska, 2026) – polska premiera. Produkowana przez Belsat opowieść o artyście z Podlasia żyjącym w leśnej ziemiance, dla którego malarstwo staje się sposobem na wyrażenie bólu po utraconej wiosce i niezagojonych ran historii – trochę optymistyczna, trochę mistyczna, trochę tragiczna.

 NIE PŁACZ, MOTYLKU (Wietnam / Filipiny / Singapur / Indonezja, 2024) – wedle słów reżyserki „zabawny mały film o smutnych rzeczach”: magiczny eliksir macierzyńskiego lęku, dziecięcego buntu i kina grozy w poetyce realizmu magicznego. Nagroda Główna Tygodnia Krytyki w Wenecji.

 KUKANGI NIE PŁACZĄ (Wietnam / Singapur / Francja / Filipiny / Norwegia, 2024) – poetycka medytacja o pamięci i żałobie, w której milczącym świadkiem powrotu bohaterki do przeszłości staje się kukang karłowaty – leniwiec o ogromnych, smutnych oczach. Nagroda za najlepszy debiut na Berlinale.

 NOT A HERO (Indie / Singapur, 2026, reż. Rima Das) – polska premiera. Czuły, kontemplacyjny portret dzieciństwa w epoce wszechobecnej technologii: historia chłopca odesłanego z miasta na wieś, który odkrywa w sobie nieoczekiwaną odwagę. Wyróżnienie Specjalne na Berlinale (Generation Kplus).

 CYCLE MAHESH (Indie, 2024) – polska premiera. Hybrydowy „film w filmie” o hydrauliku, który w czasie pandemicznego lockdownu przemierza rowerem dwa tysiące kilometrów. Inspirowany poetyką filmów Abbasa Kiarostamiego i wyobraźnią Franza Kafki.

 ŚWIAT JEST RODZINĄ (Indie, 2023, reż. Anand Patwardhan) – intymny esej dokumentalny, w którym jeden z najważniejszych indyjskich twórców kieruje kamerę na własną rodzinę, splatając prywatne wspomnienia z wielką historią walki o niepodległość Indii. Nagroda za montaż na IDFA.

 KSIĘŻYC TO MÓJ OJCIEC (Gruzja / Luksemburg / Niemcy / Czechy / Bułgaria / Turcja, 2025) – utkana z pamięci i mitu opowieść o naznaczonej milczeniem więzi ojca i syna, najambitniejsze dzieło George’a Owaszwilego, twórcy nagrodzonej w Karlowych Warach „Kukurydzianej wyspy”.

 PANOPTYKON (Gruzja / Francja / Włochy / Rumunia, 2024) – film zamknięcia. Inicjacyjny dramat o nastolatku osamotnionym w postsowieckiej, głęboko religijnej Gruzji, rozdartym między budzącą się seksualnością a niebezpieczną fascynacją radykalizmem. Wszechwidzącym okiem tytułowego panoptykonu stają się tu Bóg, religia i polityka. Nominacja do Kryształowego Globu w Karlowych Warach.

 WHITE SNAIL (Austria / Niemcy, 2025) – kręcona na Białorusi i zainspirowana prawdziwymi historiami niezawodowych aktorów historia spotkania dwojga outsiderów w pogrążonym w melancholii Mińsku. Podczas światowej premiery w konkursie głównym festiwalu w Locarno film zdobył Specjalną Nagrodę Jury, a odtwórcy głównych ról – Marya Imbro i Michaił Sienkow – nagrody aktorskie.

Filmy sekcji bułgarskiej

SMAK POZIOMEK (2025, reż. Tatyana Pandurska) – film otwarcia sekcji. Przepracowana nowojorska architektka Daphne przybywa w góry Rodopy, by odziedziczyć zrujnowany dom nieznanej babci, zmarłej w wieku 103 lat. Poszukując prawdy o swoim bułgarskim ojcu, odkrywa rodzinne tajemnice i szansę na nowy początek. Pierwszy fabularny film cenionej dokumentalistki, zainspirowany autentycznymi historiami rodopskich stulatków.

 ZANIM ZAPOMNĘ (2024, reż. Stanislav Donchev) – czuła opowieść o pamięci i pożegnaniu. Cierpiący na postępującą demencję Stojan wyrusza w podróż zorganizowaną przez córkę: ostatnią szansę na spotkanie z bliskimi i na to, by wnuk zdążył zebrać wspomnienia z dziadkiem, zanim ten przestanie rozpoznawać najbliższych.

 LEKCJE BŁAGI (2023, reż. Stefan Komandarew) – jeden z najgłośniejszych bułgarskich filmów ostatnich lat i jednocześnie uniwersalny, gorzki moralitet o erozji wartości. Emerytowana nauczycielka, ofiara oszustwa telefonicznego okradziona z oszczędności życia, postanawia wziąć sprawy w swoje ręce. Nagroda główna festiwali w Karlowych Warach i w Rzymie (2023).

 PRAGNIENIE (2015, reż. Svetla Tsotsorkova) – na spalonym słońcem wzgórzu, gdzie brak wody stał się codziennością, przyjazd obcych burzy delikatną równowagę pewnej rodziny i wydobywa na powierzchnię długo tłumione pragnienia. Znakomicie przyjęty debiut fabularny, którego premiera odbyła się w San Sebastián.

 LEKCJA JAZDY (2025, reż. Anastassya Angelova) – krótki metraż. Subtelny portret dojrzewania autorstwa reżyserki wychowanej w Warszawie; premiera na festiwalu w Sarajewie (2025).

 LECĄC Z PŁETWAMI (2024, reż. Maria Averina) – film zamknięcia sekcji. Filozoficzny dokument-podróż śladem Alka Miszewa, artysty-buntownika i eksperymentatora – opowieść o nieustannym poszukiwaniu sensu w sztuce i życiu. Obraz uhonorowany 21 nagrodami na festiwalach w Atenach, Kerali, Sztokholmie czy Londynie.