Już pierwszy kadr dokumentu Natalii Koniarz Silver z zachwytem, ale też pewnego rodzaju uniżeniem podziwia majestat boliwijskiej góry Cerro Rico. Zgodnie z początkowym cytatem to „gigantyczne i srebrzyste wzgórze, które może zdominować cały wszechświat” narzuca miarę wszystkiemu dookoła.
Z tej monumentalnej panoramy zanurzamy się w trzewia: do ciasnych, klaustrofobicznych korytarzy, gdzie gęste, lepkie powietrze oblepia zdyszane, spocone ciała górników, a wilgoć sprawia, że podpora stropu próchnieje. Poza szybem, w miasteczku toczy się rutyna przetrwania: dzieciaki w ramach zabawy zjeżdżają po hałdach, kobiety „strażniczki Cerro” poświęcają się pracy reprodukcyjnej, na cmentarzu tabliczka przypomina: „Cisza! Tu spoczywają mężczyźni, którzy zostawili płuca w kopalniach”, a podczas szkolnych lekcji wraca zwyczajne w tamtych okolicznościach pytanie: „Czyj ojciec już nie żyje?”. Cerro przybiera postać mściwej Gai – naruszonego, zranionego ciała, zdolnego pożerać ludzi. „Tato, pracuj ostrożnie” z ust dziecka brzmi jak zaklęcie chroniące przed gniewem góry. Kruszec wyrywa się dosłownie z paszczy, a każdy metr niżej zwiększa ryzyko, że góra upomni się o daninę, opłaconą czyjąś duszą.
Dokument spotyka się tutaj z koncepcją Stosu, modelem rzeczywistości opracowanym przez Benjamina Brattona. Ziemia nie jest tylko fizyczną podstawą tej planetarnej megastruktury, lecz skonfigurowaną technologicznie, aktywną warstwą obliczeniową – przetwarzaną, drążoną, przekształcaną w surowiec, stający się kluczowym czynnikiem kształtującym architekturę centrów danych. W obiektywie Stanisława Cuske Cerro Rico jawi się jako miejsce katorżniczej pracy, gdzie logika kolonialnej eksploatacji wyznacza ramy biopolitycznego zarządzania ciałami dla podtrzymania cyfrowej infrastruktury Globalnego Południa. Kopalnia w Boliwii i serwerownie w Dolinie Krzemowej należą do tych samych, wielowarstwowych form współzależności. Stos to „głodna maszyna”, która „terraformuje kolonizowaną przez siebie planetę, pijąc i wyrzygując jej płyny ustrojowe”3 – a jednym z najcenniejszych z nich pozostaje właśnie srebro.
Silver
Rok: 2025
Kraj produkcji: Polska, Finlandia, Norwegia 🇵🇱🇫🇮🇳🇴
Reżyseria: Natalia Koniarz
Dystrybucja: Krakowska Fundacja Filmowa
Pełna Sala objęła patronat medialny nad tytułem.