Selekcja pełnometrażowego debiutu Arnauda Alaina do sekcji Panorama okazała się nadzwyczaj trafiona – jego film proponuje poszerzenie spojrzenia i otwarcie się na tytułowe „ukryte oblicze Ziemi”.
Bohaterem dokumentu jest Dimitri Jean, fotograf stopniowo tracący wzrok. Alain przygląda się wyjątkowej sytuacji artysty, który wraz z postępem choroby traci własne narzędzia pracy, a jednocześnie nie rezygnuje z fotografii. Mimo zdawałoby się beznadziejnej sytuacji film nigdy nie popada ani w portret cierpienia, ani heroicznego zmagania. Zamiast tego skupia się na procesie adaptacji: na tym, jak Dimitri reorganizuje codzienne funkcjonowanie, uczy się świata poprzez inne zmysły i przekłada zmieniającą się percepcję na praktykę twórczą.
Znaczna część La Face cachée de la Terre rozgrywa się w przestrzeni miejskiej, często nocą. To wtedy Dimitri czuje się najbardziej komfortowo – przemierza ulice z aparatem w ręku, wsłuchuje się w ich puls, orientując się w przestrzeni dzięki dźwiękom i echu odbijającemu się od budynków. Miasto jest tu żywym organizmem, który trzeba nieustannie odczytywać na nowo. Te sekwencje przeplatają się z rozmowami, zwierzeniami i epizodami rozgrywającymi się w naturze, budując zbalansowany rytm przestrzeni i doświadczeń.
Fotografia Dimitriego zmienia się wraz z jego percepcją. W filmie regularnie oglądamy jego prace, a ich stylistyczna ewolucja staje się jednym z najciekawszych wątków dokumentu. Kolor stopniowo ustępuje miejsca czerni i bieli, kontrast się zaostrza, kadry przyjmują prostsze kształty. Sylwetki ludzi, fragmenty ciał, cienie i smugi światła zaczynają dominować nad detalem. Jak mówi sam bohater, „za spust migawki pociąga skóra i ucho” – kompozycje uwarunkowane są tu w równym stopniu wzrokiem, co dotykiem, słuchem i cielesną intuicją. Zdjęcia nie tyle rejestrują rzeczywistość, ile stają się zapisem relacji z nią.
To podejście do obrazu znajduje odbicie w formie samego filmu. La Face cachée de la Terre zbudowane jest z materiałów o różnej fakturze: cyfrowych ujęć nocnego Paryża, miękkich, analogowych przebitek natury, fragmentów bardziej surowych i obserwacyjnych. Ta niejednorodność dopełnia opowieść, podkreślając zmienność sposobów postrzegania i zapisu świata, bez potrzeby ich hierarchizowania. W filmie pojawia się także wyraźny wątek dostępności i przekładu obrazu. Dimitri udostępnia swoje fotografie na różne sposoby: poprzez audiodeskrypcje, szczegółowe opisy brajlem i wielkoformatowe wydruki, które odsłaniają nowe szczegóły – czasem również przed nim samym. Każda zmiana skali lub nośnika uruchamia inny sposób odbioru, poszerzając pole znaczeniowe i przesuwając akcent z samego obrazu na interakcję z nim.
Istotnym elementem dokumentu jest jego samoświadomość oraz relacja między reżyserem a bohaterem, którzy prywatnie są przyjaciółmi. Ta bliskość pozwala Dimitriemu zachować sprawczość i stawiać wyraźne granice wobec filmowej narracji. Nie interesuje go opowieść o symbolicznym „przezwyciężaniu” ograniczeń ani ładne, domykające gesty. Alain pozostaje więc przy skomplikowanej codzienności – pełnej pięknych momentów, ale wymagającej wielkiego wysiłku.
Dimitri Jean pozostaje do dziś aktywnym artystą. Treść jego internetowego biogramu mogłaby dobrze podsumować dokument: „Zawsze istnieje przestrzeń na rozwój przekazu między tym, co widzę ja, a tym, co widzi odbiorca”. La Face cachée de la Terre to film, który najbardziej interesuje właśnie to, co pomiędzy: spojrzeniem a obrazem, doświadczeniem a jego reprezentacją, twórcą a widzem.
The Hidden Face of the Earth
Tytuł oryginalny: La Face cachée de la Terre
Rok: 2026
Kraj produkcji: Francja 🇫🇷
Reżyseria: Arnaud Alain
Ocena: 3,5/5