12. edycja Splat!FilmFest odbywa się w dniach: 22-31 października 2026 w warszawskiej Kinotece. Pełna Sala objęła patronat medialny nad festiwalem. Poniżej prezentujemy redakcyjne zestawienie tytułów, na jakie warto zwrócić uwagę.
BARRIO TRISTE 🇺🇸🇨🇴, reż. Stillz
Medellín w Barrio Triste wydaje się jeszcze bardziej beznadziejne niż w Anhell69 Theo Montoi. Tam, w geście rozpaczliwej transgresji, otoczeni śmiercią nastolatkowie oddawali się spektrofilii – relacjom seksualnym z duchami. Tu sposobem radzenia sobie z rzeczywistością staje się zawiązanie gangu, który choć pozostaje instytucją przemocy, stanowi przede wszystkim formę przetrwania – desperackiego poszukiwania wspólnoty. Granica między napadem na jubilera a wspólnym pływaniem w basenie rozmywa się całkowicie. Właśnie w tym sensie przemoc jest nie tylko tematem filmu, ale i jego językiem.
Jeśli kradzież kamery była próbą przejęcia narracji o samym sobie, to reszta obrazu jest gorzkim obnażeniem tej iluzji. W środowisku, które przygotowuje cię albo na biedę, albo na kryminał, wybór tego drugiego nie jest aktem rewolucyjnym – i w gruncie rzeczy nie jest w ogóle wyborem. Narrację co jakiś czas przerywają fragmenty o niejasnym źródle (zeznania, terapia, pośmiertne listy?), w których chłopcy ujawniają swoją wrażliwość, mówiąc o samotności i braku wsparcia. To one stopniowo wzbogacają historię o emocjonalną głębię, przekształcając ją w elegię dla pozbawionych sprawczości – nie w tonie dydaktycznego kina społecznego, lecz w rytmie żałobnego marszu przez nicość.
BĄDŹ WOLA MOJA 🇵🇱🇫🇷, reż. Julia Kowalski
We Francji jestem Polką, w Polsce – Francuzką. Tak mogłaby się przedstawić Julia Kowalski, reżyserka i scenarzystka, której najnowsze dzieło – Bądź wola moja – stanowi połowę nielicznej reprezentacji naszej kinematografii w selekcji tegorocznego festiwalu w Cannes. Chociaż zamiast konkursu głównego film znalazł się w bocznej, acz wciąż prestiżowej sekcji Quinzaine des cinéastes, to jakością i artystyczną odwagą w niczym nie ustępuje swoim poprzednikom na canneńskiej ziemi, takim jak Dziewczyna z igłą, Strefa interesów czy Silent Twins.
Kowalski mimo skromnego dorobku filmowego nie jest w we francuskiej branży postacią anonimową. Wykłada na filmówkach, zasiada w przyznających dotacje komisjach, tworzy scenariusze dla innych reżyserów. Ta mnogość zajęć i źródeł dochodu pozwala naszej krajance na metodyczne i nieśpieszne realizowanie autorskiej wizji kina, bez konieczności przymilania się do producentów i widzowskich upodobań. Chociażby na planach nad Loarą z całą ekipą porozumiewać się ma po polsku, jak Wajda odbierający Oscara. Zresztą także zainteresowanie tożsamością polskości w czasie chaosu jako przewodnia myśl twórczości łączy oboje filmowców. W odróżnieniu jednak od autora Człowieka z marmuru Kowalski nie relacjonuje rewolucji społecznej, a tę wewnętrzną, wchodzenie w dorosłość, bunt przeciw społecznym, rodzinnym i wewnętrznym oczekiwaniom w stosunku do samej siebie. W rytm przebojów polskiego popu, od Hanki Ordonówny po Akcent, pisze rozedrgane historie córek imigranckich rodzin wywalczających niepodległość na francuskiej ziemi.
BLOODY TENNIS 🇩🇪, reż. Nikias Chryssos
Fabułę Bloody Tennis Nikiasa Chryssosa dałoby się w zasadzie streścić tymi samymi słowami, co Suspirię Dario Argento. Młoda Amerykanka trafia do elitarnej europejskiej szkoły (w tym przypadku nie dla baletnic, a tenisistek), a jej przybycie zbiega się z brutalną śmiercią poprzedniczki. Pod butem despotycznej matrony Mary Tyrone, Sophie, samozaparta dziewczyna z Detroit idąca w ślady zmarłej matki, odkrywa, że tutejszy program treningowy obejmuje nie tylko ćwiczenie serwisu i woleja, ale i poranne szklanki podle smakującego czerwonego napoju zwanego „energią”, pijawki przyczepiane do bladych, posiniaczonych ciał czy wysłuchiwanie obłąkańczych mantr o uczestniczeniu w czymś wielkim.
Jest w tenisie coś pierwotnie okrutnego – to sport, w którym ciało powtarza ten sam gwałtowny ruch tysiące razy dziennie, aż ścięgna zaczynają trzeszczeć jak naciągi rakiety. W miejscu, które wygląda jak opuszczony letni obóz z podrzędnego slashera, jedyną drogą do zdobycia dzikiej karty Wimbledonu jest dosłowne przeżycie swoich rywalek. W turnieju eliminacyjnym przegrana oznacza nie tyle odesłanie do domu, ile zniknięcie bez śladu. Czerń poplamionych krwią strojów, w jakich dziewczyny zajeżdżają się na treningowych kortach, stanowi okrutną antytezę tej nieskalanej bieli, otoczonej na wymarzonym londyńskim turnieju niemal religijnym kultem.
NIESKOŃCZONA KARMA 🇨🇦, reż. Simon Glassman
W metamodernistycznej oscylacji między postmodernistycznym sceptycyzmem a modernistyczną tęsknotą za sensem Nieskończona karma Simona Glassmana robi dokładnie to, co Dom z liści Marka Z. Danielewskiego uczynił ze strukturą powieści, z tą różnicą, że typograficzny chaos i labiryntowe przypisy zostają zastąpione urywkami tanich reklam, serwisów informacyjnych i ogłoszeń publicznych dotyczących fikcyjnego hrabstwa Westridge. Niejako wczuwając się w nocne, półprzytomne przeskakiwanie po lokalnych stacjach, oglądamy reklamę za reklamą – prawnika w źle skrojonym garniturze obiecującego odszkodowanie za każdą możliwą krzywdę, rapującego właściciela lombardu, menedżera salonu samochodowego walczącego w domowym kostiumie superbohatera ze swoim nemezis Profesorem Zawyżonych Cen oraz kanapkarnię Jenny, broniącą honoru babcinego sosu przed tytułowym bufetem typu „jedz, ile chcesz”, którego absurdalnie rozrastające się menu oferuje nawet hamburgerową wieżę z sushi, makaronem i mackami ośmiornicy w środku – aż całość stopniowo pogrąża się w niedookreślonej, lovecraftowskiej dziwaczności. Na parkingu centrum handlowego otwiera się bezdenna zapadlina, zwierzęta domowe i pracownicy miejscowych lokali znikają w niewyjaśnionych okolicznościach, a w migoczącym szumie kineskopowych ekranów nawet najbanalniejsze spoty zaczynają pobrzmiewać jak proroctwa zagłady. Zamiast więc pytać „o czym to jest?”, dręczy nas wątpliwość „czyja to w ogóle historia?”.
ÒPI 🇵🇱, reż. Marta Giec
W programie tegorocznego FPFF sporo uwagi zwrócił tytuł, który pośród kolejnych rund kina rozliczeniowego proponował nagle coś zupełnie innego – kaszubski horror. Nie dość, że sam gatunek – mimo rosnącej popularności – wciąż pozostaje w Polsce stosunkowo rzadko eksploatowany, to jeszcze jego regionalne zakorzenienie rozbudzało ciekawość. Zwłaszcza że kaszubskość, choć wciąż obecna w kulturze Pomorza, jest dziś zjawiskiem coraz bardziej zanikającym. W polskim kinie również rzadko po nią sięgano – w historycznym ujęciu pojawiała się choćby w Kamerdynerze, a w ostatnich latach temat potraktowano zdecydowanie bardziej jajcarsko w Apokawiksie.
ÒPI Marty Giec obiecuje więc interesujące połączenie, choć ostatecznie obietnicę tę łamię – ale nie bardziej niż większość współczesnego kina spod znaku folk horroru. Kaszubskość sprowadza się tu właściwie do obecności dwóch upiornych figur – tytułowego òpi oraz wieszcza – i obrzędu pustej nocy. Nie znajdziemy tu innych elementów lokalnej mitologii, nie doświadczymy rytuałów takich jak ścinanie kani, nie zasłyszymy kaszubskiego języka, nie zasmakujemy nawet tabaki. Zamiast tego otrzymujemy raczej wyobrażenie Kaszub jako gotowej dekoracji dla uniwersalnej opowieści grozy.
Pewna płytkość daje o sobie znać również na poziomie dramaturgii. Oglądając ÒPI dzień po dniu z Kalafiorem przeznaczenia, nie mogłem powstrzymać się od porównania obu filmów. W skrócie: młoda artystka, nie mogąca się spełniać z powodu apodyktycznej matki, buntuje się i dokonuje zemsty pod wpływem siły wyższej – tam mówiącego kalafiora, tutaj zębatego demona. Oczywiście jest to porównanie mocno uproszczone, bo w ÒPI najważniejszą rolę odgrywa historia trzech pokoleń kobiet z jednej rodziny oraz stopniowe odkrywanie skrywanych przez nie sekretów.
Nie powinno to jednak zabrzmieć, jakbym próbował zniechęcać do seansu. Problemy, o których piszę, trapią przecież sporą część kina gatunkowego, a ÒPI dzieli z nim również wiele zalet. Film stoi przede wszystkim gęstą atmosferą i bardzo dobrymi występami aktorskimi. Gabriela Muskała odgrywa matczyny terror z należytą siłą i odpowiednio przeszarżowaną stanowczością, Magdalena Boczarska zgrabnie porusza się między zmieniającymi się rejestrami narracji, a Wiktoria Kruszczyńska – również rolą w niecodziennym shorcie Chôra – pokazuje, że bardzo dobrze czuje się w horrorowym anturażu.
Sam tekst pozostaje jeszcze do doszlifowania, ale ÒPI już jest kawałkiem porządnego, nastrojowego straszaka, wzbogaconego o kilka naprawdę atrakcyjnie zrealizowanych scen (dekapitacja szpadlem!). Jeśli potraktować kaszubskość nie jako obietnicę pełnego zanurzenia w lokalnym folklorze, lecz punkt wyjścia dla rodzinnej historii grozy, otrzymujemy naprawdę obiecujący debiut.
SICK 🇵🇱, reż. Agata Trzebuchowska
Witajcie w naszym koszmarze? Witajcie w naszej baśni? – gdyby Agata Trzebuchowska przerobiła hymn z Akademii pana Kleksa Macieja Kawulskiego, to użyłaby jednego z zaproponowanych tytułów. W debiucie pełnometrażowym aktorki Idy gorąc okrywa nagie ciała. Pot pojawia się nie tylko w wyniku temperatury, ale również przez zakłopotanie idące za pożądaniem swojego rodzeństwa. Dodajmy do tego babcię, jedną nogą stojącą na tej ziemi, a szansa na kopnięcie w kalendarz, przynajmniej na zawał, zwiększa się wraz z przekraczaniem granic przez nastolatków, Maksa i Emmę. I choć nie pada deszcz, to wszędzie jest mokro – w gaciach, z węża ogrodowego, na podłodze pływają wymiociny. Każda ciecz w obrazie Trzebuchowskiej zdobywa pewien wymiar, a łącząc elementy baśni, zakazanej miłości oraz grozy tworzy coś na kształt horny horroru. Bada również zacieranie się granic – sam tytuł może sugerować, że możesz poczuć obrzydzenie, gdy zobaczysz na ekranie sceny gryzące się z twoim kodeksem moralnym. Ale to też oda do ciała, które w każdym wieku powinno być świątynią, gdzie je czcimy, nawet jeśli rozpoczyna powoli swój rozkład.
WITAJCIE W HOPE 🇰🇷, reż. Na Hong-jin
Popkultura pożera postapokalipsę hurtowo, a my rozgościliśmy się w niej jak w ulubionym fotelu. Pustkowie dorobiło się waluty, frakcji i mapy z bezpiecznymi punktami, czyli wymieniło grozę na regulamin przetrwania, który da się opanować. Witajcie w Hope nie wpuszcza widza do żadnej z tych struktur. Rozgrywa się wyłącznie w godzinach, kiedy kurzu nie opanowała jeszcze grawitacja, a instytucje figurują w rejestrach i przestały odbierać telefon. Nikt nie zna czasu trwania pacyfikacji, łańcucha dowodzenia ani zasięgu zniszczeń. Dostajemy początek końca, nigdy koniec.
Tytułowa nazwa dopina klamrę. Nadzieja jest jedyną z trzech cnót, która bez przyszłości traci rację bytu, bo karmi się wyłącznie jutrem. Na przybija jej szyld do zapyziałej mieściny, której termin ważności upływa dzisiaj. Żart jest okrutny i konsekwentny.
KULTOWE KLASYKI
DIABŁY 🇬🇧, reż. Ken Russell
Jak czytamy w programie: „Nowa rekonstrukcja 4K została przygotowana z wykorzystaniem oryginalnego negatywu filmowego i odwołuje się do wersji, którą Ken Russell prywatnie zmontował w 2004 roku. Po raz pierwszy od premiery widzowie mogą zobaczyć Diabły w najpełniejszej dostępnej formie, stanowiącej najbliższe odtworzenie wizji, którą Ken Russell zamierzał przedstawić publiczności”.
FILMY KRÓTKOMETRAŻOWE
BEBECHY 🇵🇱, reż. Anja Zalewska
Pożerająca wszystko pralka, fabuła przeplatana animacją, droga do samoakceptacji. Być może brzmi to jak zbiór losowych pomysłów, które trudno połączyć w spójny film, ale niniejsze słowa-hasła będą wyróżnikami Bebechów. Wyróżnikami filmu, który na tle rodzimych krótkich metraży sam w sobie się wyróżnia; jest to film gatunkowy (spokojnie można zaliczyć go w poczet horroru), z ograniczoną listą dialogową, który jednocześnie podejmuje bardzo ważny i trudny temat, gdyż opowiada o zaburzeniach odżywiania, jak i próbuje go pogłębić poza jedynym sygnalizowaniem zagadnienia. Kolejny fascynujący film w dorobku Anji Zalewskiej (rok temu za Soap Opera otrzymała Nagrodę im. Zuzanny Jagody Kolskiej na Nowych Horyzontach) przywodzić będzie widowni zapewne na myśl dzieła Davida Cronenberga. Jest bowiem bardzo cielesny, miejscami wręcz makabryczny. Przy tym – podobniej jak w filmografii Kanadyjczyka – nie zapomina o alegorii – pralka będzie w scenariuszu odzwierciedlała wewnętrzną stronę głównej bohaterki. W wybrzmieniu tej alegorii pomaga Maria Kłusek jako protagonistka; w jej oczach widać walkę, jaką toczy ze sobą Zmarzluch, by później zmienić smutek w przerażenie – stając się nagle postacią z wszech miar dynamiczną. Sama pralka również pozostaje świetną aktorką, hydraulicznym, przerażającym monstrum, niczym wzorcowy konsumpcjonista pragnąc więcej i więcej.
Dodajmy do tego lekko prześwietloną, niepokojącą koncepcję wizualną, a w pakiecie otrzymamy prawdziwe wydarzenie tegorocznego krótkometrażowego sezonu. A z perspektywy historyka zajmującego się od długiego czasu rodzimym kinem także nadzieję, że rodzime kino gatunków będzie się dzięki takim shortom rozwijać – bo wrażliwość na szczegół i pomysłowość Zalewskiej (a właściwie scenariuszowego duo Aleksandra Głowicka i reżyserka) imponuje, a także pozostaje pamiętna. Na tyle, że przez jakiś czas podejrzliwie będziecie patrzeć w kierunku własnych pralek.
FILIP SEVEN – SYNTHETHIC LIGHT 🇵🇱, reż. Michał Krzyczkowski
Trudno jest zaistnieć krótkim metrażom. Nawet wybitne filmy, gdy stworzone poza systemem szkół i wytwórni, mogą przepaść, być kryminalnie niedocenione. Chociaż Epitafium dla psiego detektywa Michała Krzyczkowskiego wygrało kilka studenckich konkursów i otrzymało nagrodę na Octopusie, to wciąż nawet wśród fanów nowego polskiego kina nie jest dostatecznie znane. Nostalgiczny technohorror, osobista podróż w tkanke polskości lat zerowych w estetyce pierwszego PlayStation była czymś wyjątkowym w szerszym krajobrazie polskiego kina, jednocześnie uderzającym i kojącym. Krzyczkowski jako ekspert od efektów specjalnych pracował zresztą także nad inną niezależną i buntowniczą zeszłoroczną perłą – Złymi pomysłami Jana Bujnowskiego.
Na tegorocznym Splacie pokazany zostanie kolejny animowany projekt Krzyczkowskiego, ponownie utrzymany w wizualnym kluczu silników graficznych gier komputerowych, tym razem nieco późniejszej generacji. Syntetic Light to teledysk do retrowave’owego utworu Filipa Seven, dlatego nie uświadczymy tu narratora, a cała opowieść dużo bardziej ułożona i koherentna. Reżyser zamiast na swoje dojrzewanie spogląda na pokolenie rodziców. Znudzony bezmyślną pracą pracownik korporacji, fantazja o wolności i latającym polonezie, a w końcu bycie sprowadzonym dosłownie i w przenośni na ziemię przez milicjanta-kosmitę, zielonego ufoka wywijającego nogami niczym Kim Kitsuragi w opuszczonym kościele. Całość trwa mniej niż trzy minuty i jest do zobaczenia na YouTube, warto zanurzyć się jednak w ten świat na dużym ekranie, poznać Krzyczkowskiego zanim zacznie wygrywać wielkie festiwale.
WIRAŻ 🇵🇱, reż. Piotr Szubra
Stary dziad wraca z Ameryki i pod stopami wyczuwa lepko brzmiący „dogleg”. Maturzyści lawirują na motorach i nie znają takich słów. Dla nich to po prostu „wiraż”. W tak zatytułowanym krótkim metrażu Piotra Szubry od początku wszystko idzie nie tak. Najpierw subtelnie. Polska przegrywa mecz z Portugalią, a wieść o tym na pogranicze z Czechami dociera z telewizora tylko wtedy, gdy zmajsterkuje się z grabi antenę na dachu. Potem robi się już tylko gorzej – poznajemy tragicznych bohaterów.
Bracia Dawid i Mikołaj w wolnej chwili rozjeżdżają pole przed domem zarośniętego faceta, który od lat siedzi za oceanem. Dziś znów zamierzają zrobić to samo. Młodszy z rodzeństwa chce zabrać swoją dziewczynę na przejażdżkę motorem starszego – pierwszą miłością Mikołaja na dwóch kółkach. Razem będą czekać na wyniki matur. Dawid wypił już piwo, ale to nie ma znaczenia. I tak od początku wszyscy wszystko robią tu źle. Psioczą na Niemców, ale czekają, aż za chwilę Polska wejdzie do Unii Europejskiej. Jak wyświechtaną mantrę powtarzają, że podobno już za cztery lata Polska będzie mistrzem świata. O ile dane im będzie tego dożyć…
Dawid zdradza emocje, kiedy nieśmiało podpiera brodę kciukiem. Werkę, swoją dziewczynę, całuje najpierw tylko w dłoń. W kiblu nerwowo poprawia grzywkę kranówką. Mikołaj natomiast wie, że się marnuje. Słabo zdał maturę, pracuje w niemieckim magazynie i co najwyżej morusa się smarem. Na lokalny warsztat samochodowy rzuca wiecznie wściekłe spojrzenie. Za chwilę poczuje coś jeszcze intensywniej.
Bowiem emeryt, niedoszły Amerykanin, rozjusza się na widok swojego pola przeoranego oponami motorów. Zawodzenie silników wciąż niesie się echem jak wybuchy. Dziad naoglądał się też chyba za dużo westernów. Wrócił z szeryfową wendetą. Żółć zachodu słońca wymownie wymiotuje mu prosto w twarz. Fujara zawodzi w tle, jakby wywoływała węża. To nie grzechotnik, ale coś równie ostrzegawczo szeleści. Takie zawodzenie działa jak samotny gwizd na pustyni pełnej zwłok kowbojów – choć świat jest tu bardziej kompaktowy.
Szubra rozdyma lokalną awanturę do rozmiarów westernowego pojedynku, a potem zamyka ją w zbliżeniach. Jest intymnie, lecz totalnie światotwórczo. Bracia zaczepiają się poza kadrem; but blokuje wejście do domu poza zasięgiem naszego wzroku; złowrogi dźwięk dominuje nad krajobrazem. Marzeniom oraz ludziom pozwala się ginąć po lasach – byle ten las nie należał do nas. A my po czasie wiemy już jedno… Po 2004 granice zaczęły się powoli otwierać, ale i tak niektóre wciąż pozostają zamknięte.
ZŁE POMYSŁY 🇵🇱, reż. Jan Bujnowski
„Czasem trzeba zwolnić, żeby usłyszeć muzykę” – pada w Złych pomysłach. A mimo to, tekstylny short Jana Bujnowskiego składa się z bardzo dużej liczby bodźców wprowadzanych szybkim tanecznym krokiem. Od walenia głową w klawisze pianina, po wirujący kalejdoskop małych kapelusików, porozrzucana fabuła szuka związków między rzeczami pozornie nieistotnymi. W dziesięciominutowym metrażu Bujnowski rzuca na wiatr myśli przeróżne kłębiące się w głowie głównej bohaterki (a może i własnej?) na tle montażu dywanów, tkanin i kolorowych sombrero. Eksperymentalna forma dobrze reaguje w kontakcie z eliptyczną, surrealistyczną treścią. Można wyczytać tu wiele wątków: od kryzysu wieku wczesnodorosłego, przez piekło edukacji muzycznej i automatyzację pracy, po niedopasowanie etykiet do prawdziwego wyglądu ludzi i rzeczy. W pierwszoplanowej roli występuje Izabela Dudziak (dorównująca w ostatnim czasie częstotliwością pojawiania się na ekranie Sebastianowi Stankiewiczowi czy Tomaszowi Schuchardtowi). To kolejny projekt autora Tańca w narożniku, którym wypracowuje swój własny, plastyczny styl opowiadania obrazem. Jednak zdaniem samego reżysera pierwszy pomysł, a finalny kształt filmu, dzieli praktycznie przepaść, a wiele złych i dobrych pomysłów wypadło na stole postprodukcyjnym. Może zatem faktycznie czasem warto przystanąć, aby upewnić się, że się nie przesłyszeliśmy?
Dodatkowo po raz pierwszy w historii Splat!FilmFest odbędzie się aż w dziesięciu miastach! W ramach Splat!FilmFest On Tour dziewięć kin w całej Polsce zaprezentuje wybrane filmy z tegorocznego programu, zapraszając na ich polskie premiery.
Więcej informacji TUTAJ.